Dat een werkwoord rechtstreeks subcategoriseert voor argumenten,
betekent niet dat daardoor het type syntactische categorieën
niet nodig is.
Het hangt van het werkwoord af welke categorieën een argument
kan aannemen.
Categorieselectie, welke syntactische categorieën kunnen
worden gekozen, hoort bij het begrip subcategorisatie.
Deze syntactische categorieën vormen immers een verdere invulling van de
aard van de argumenten. Categorieselectie is een
subcategorisatierestrictie.
Ten eerste moet het onderscheid tussen NP's, CP's en PP's voor direct object
teruggevonden worden in het S-frame. De categoriale vorm dient daarom
in het S-frame opgenomen te worden.
Ten tweede kunnen semantisch gerelateerde werkwoorden
op het punt van categorieselectie sterk van elkaar verschillen.
Semantische verschillen zullen niet voldoende zijn om vandaaruit
de verschillen in categorieselectie te kunnen verantwoorden.
Alle verschillen in categorieselectie zijn dus niet af te leiden uit de
semantiek. Bovendien moeten we syntactische subcategorisatie gescheiden
houden van semantische selectie [Grimshaw 1979].
Als laatste punt is op te merken dat er geen één-op-één-relatie is
tussen categorie en functie. Verschillen in categorieselectie volgen niet
uit de verschillen in functies. Categorieselectie heeft geen betrekking op
de functies.
De notie van categorieselectie is nodig voor het beschrijven
van subcategorisatierestricties, en wel om de verschillen in selectie van
toegestane syntactische categorieën op de argumentposities van het
werkwoord vast te leggen.
De werkwoorden zien en kijken kunnen hier als illustratie
dienen.
| | ik zie [de man]
|
| * | ik zie [naar de man]
|
| | ik zie [de man dansen]
|
| | ik zie [dat de man danst]
|
| * | ik zie [om te dansen]
|
| * | ik zie [te dansen]
|
| * | ik kijk [de man]
|
| | ik kijk [naar de man]
|
| * | ik kijk [de man dansen]
|
| * | ik kijk [dat de man danst]
|
| * | ik kijk [om te dansen]
|
| * | ik kijk [te dansen]
|
Het werkwoord zien subcategoriseert voor één argument dat door
een NP, een infiniete VP of een finiete CP gerealiseerd kan worden, maar
niet door een PP, IP of een infiniete CP.
Het werkwoord kijken subcategoriseert daarentegen voor
een optioneel argument dat alleen door een PP gerealiseerd kan worden.
Andere werkwoorden kunnen weer andere categoriale eisen stellen aan
hun argumenten.
Zo neemt het werkwoord denken (zie (\ref{vb-denken})) een
object dat alleen door een PP of finiete CP gerealiseerd kan worden.
Als alternatief kan een sententieel pronomen in de plaats van
een CP komen te staan. Dit sententiële pronomen, zoals DAT, verwijst
dan naar de bedoelde zin.
(Correcter is wellicht: de propositie die syntactisch als zin is gerealiseerd.)
Zo'n pronomen dient hier dus als een
sententiële anafoor
(Sententiële anaforen worden later
besproken in paragraaf \ref{paragraaf-afleidbaarheid}.)
label{vb-denken}
| * | Jan denkt [iemand/iets]
|
| | Jan denkt [aan iemand/iets]
|
| | Jan denkt [dat het moeilijk is]
|
| | Jan denkt [DAT]
|
Er zijn, omgekeerd, veel werkwoorden waarvan het direct object alleen
als NP gerealiseerd kan worden.
De werkwoorden kennen en geven zijn hier voorbeelden van:
| | Jan kent [het antwoord]
|
| * | Jan kent [dat het moeilijk is]
|
| | Jan geeft (hem) [het antwoord]
|
| * | Jan geeft (hem) [dat het moeilijk is]
|
De groep met werkwoorden die zowel een NP als een CP kunnen nemen,
bestaat ook. Een voorbeeld uit deze groep is het werkwoord weten.
| | Jan weet [het antwoord]
|
| | Jan weet [dat het moeilijk is]
|
We moeten concluderen dat categorieselectie een verdere invulling is van
de argumentselectie: de categoriale restricties op de syntactische
argumenten. De beperkingen op argumenten, zoals het aantal,
de optionaliteit en de mogelijke categoriale realisaties van argumenten
(de aard van de argumenten), zijn afhankelijk van het werkwoord.
Werkwoorden die hetzelfde aantal argumenten selecteren, kunnen onderling op
het punt van categorieselectie toch weer van elkaar verschillen.
De categoriale invulling van argumenten vormt een verdere differentiatie
in de subtypering van werkwoorden.
Categorieselectie is daarmee een onderdeel van subcategorisatie dat
opgenomen dient te worden in S-frames.
Werkwoord-subcategorisatie bepaalt dus zowel het aantal argumenten als de
aard van die argumenten in termen van syntactische categorieën.
Theorieën over subcategorisatie die geen aandacht besteden aan
categorieselectie, of juist alleen kiezen voor de selectie in termen van
syntactische categorieën,
zullen tekortschieten in een optimale beschrijving van subcategorisatie.
