Doctoraalscriptie (1996)
K.U. Nijmegen
Subcategorisatie
Een onderzoek naar SUBCATEGORISATIE en de verwerking ervan in een NLP-systeem.
Simon van Dreumel
Perceptiewerkwoorden
De perceptiewerkwoorden zoals zien en horen zijn
zelfstandige werkwoorden. De vraag is hoe het S-frame van een
perceptiewerkwoord eruitziet in geval van RTO. Deze werkwoorden
hebben in RTO-constructies nog grotendeels dezelfde betekenis als
in constructies waarin ze een NP of een finiete dat-zin
als complement nemen: er wordt direct of indirect iets visueel
waargenomen. Laten we allereerst de RTO-analyse bij het
perceptiewerkwoord zien eens nader bekijken.
| | zij ziet [dat hij danst]
|
| | zij ziet hemi [ti dansen]
|
Zinsnegatie van RTO-constructie laat
zien dat de verheven NP inderdaad op een objectpositie terecht is
gekomen.
| * | ik zie niet hem weggaan
|
| | ik zie hem niet weggaan
|
Hiermee wordt aangetoond dat hem op de objectpositie staat:
| * | ik zie niet hem
|
| | ik zie hem niet
|
In [Coppen et al. 1983] is een sluitende argumentatie te vinden voor de
RTO-analyse. Voor meer argumenten verwijs ik dan ook naar dat artikel.
In de nieuwe analyse met een VP-interne subject, krijgen we eveneens
verplichte Raising van het subject van de VP naar de thetaloze NP-positie
bij het RTO-werkwoord zien, waar het zijn casus (accusatief)
ontvangt. In \hetvb blijft het persoonlijk voornaamwoord hem
het diepte-subject van dansen. Het krijgt de Agensrol van
dansen.
Het S-frame van het perceptiewerkwoord zien in de
RTO-analyse ziet er zo uit:
S-frame en theta-grid van ZIEN:
| IA | | IA |
|
| (NP) | [ | VP | ]
|
| –theta | | +theta
|
Het RTO-werkwoord, zoals bijvoorbeeld te zien is aan het theta-raster
van zien, heeft een thetaloze argumentpositie
die casusgemarkeerd is.
(Een andere benadering is de exceptional case marking
(ecm).
Normaal gesproken kan casustoekenning niet over VP- of zinsgrenzen
plaatsvinden. Bij ecm wordt hier een uitzondering op gemaakt.
Casustoekenning aan de NP door ecm-werkwoorden is direct mogelijk
doordat de betreffende VP- of zinsgrens voor die werkwoorden transparant is.
Hier wordt dus geen aparte positie gestipuleerd.
NP in de VP krijgt de accusatiefnaamval van het ecm-werkwoord,
terwijl die NP semantisch het diepte-subject is van het ingebedde
hoofdwerkwoord van de VP.)
De subjects-NP van het ingebedde complement moet volgens het Casusfilter
casus ontvangen.
De NP van de ingebedde zin wordt dan ook via NP-verplaatsing
(of algemener: MOVE-a) verheven tot object
van zien, waar de NP zijn naamval absorbeert.
Deze NP heeft zijn theta-rol ontvangen van het ingebedde werkwoord.
De werkwoorden zien en horen kunnen we niet beschouwen als
hulpwerkwoorden maar zijn zelfstandige werkwoorden met het volgende
S-frame:
| EA(NP:+DAT) | IA(NP:–theta) | IA(CP/VP/NP:+OBJ)
|
Het verheven object ontvangt casus van het matrix-werkwoord, maar
de thematische rol ontvangt het van het ingebedde werkwoord.
RTO wordt dus syntactisch gemotiveerd: de NP moet verplaatst worden om
naamval te ontvangen, omdat er in een infiniete zin geen +nom voorhanden is.
Voor opmerkingen of vragen over deze pagina kunt u contact opnemen
met Simon van Dreumel
Laatst gewijzigd op 25 augustus 2025
